Galopujący Major zastanawia się, czy upór Kaczyńskiego, aby przeprowadzić wybory prezydenckie w maju, to nie „podpucha”. Mianowicie, opozycja argumentując – jak najbardziej zasadnie – że w maju wyborów przeprowadzić się nie da, a w każdym razie nie powinno, nie krytykuje rządu, że ani Polska nie była do kryzysu przygotowana, ani działania rządu już po wybuchu epidemii nie wyglądają na jakoś szczególnie skuteczne, więc władza może robiąc coś tam, coś tam, pławić się w sukcesie „silni-zwarci-gotowi” i pokazywać, że władza robi, a opozycja „politykuje”. Więc gdy w końcu Kaczyński łaskawie odwoła wybory, PiS będzie sobie długo i spokojnie rządził na mocy przepisów stanu wyjątkowego, a opozycja będzie skompromitowana.

Otóż nie wydaje mi się, aby taki był cunning plan Kaczyńskiego, który nie jest i nigdy nie był żadnym „genialnym strategiem”, a jedynie oportunistą, sprawnie wykorzystującym nadarzające się okazje i bezwzględnym menadżerem swojej formacji politycznej. Z tego względu znacznie bardziej skłaniam się do drugiej hipotezy Majora, że wybory jednak się odbędą, gdyż wybory w czasie epidemii to być może jedyna szansa Dudy. TVPiS pokazuje go nieustannie i chwali, a on sam udaje, że z epidemią walczy, choć formalnie i faktycznie ma do powiedzenia znacznie mniej, niż rząd, też zresztą niezbyt kompetentny. Z sondażu dla Gazety Wyborczej wynika, że w tej sytuacji Duda może wygrać w pierwszej turze. Przestraszony wirusem wielkomiejski elektorat nie pójdzie do głosowania, na popierającej Dudę prowincji frekwencja też spadnie w porównaniu z kilkoma ostatnimi wyborami, ale będzie na tyle duża, że Duda wygra. Przy frekwencji rzędu 30%, więc jego mandat będzie bardzo słaby, ale tym akurat Kaczyński się nie przejmuje.

Galopujący Major przewiduje, że PiS nie zrobi na 10 maja urlopu od kwarantanny, ale pod koniec kwietnia ogłosi, że epidemia się skończyła. Istotnie, ponoć są prognozy (ale czort wie, na ile wiarygodne) przewidujące, że pod koniec kwietnia liczba przypadków COVID-19 w Polsce się wysyci. Nie będzie to oznaczać, że epidemia ustąpiła, wirus nadal będzie obecny w populacji, nadal będą chorzy i umierający, ale rząd – więc PiS, więc Duda – ogłosi sukces.

Tymczasem o wpływie wyborów na epidemię świadczą choćby dane z Bawarii: Tam 15 marca odbyły się wybory lokalne i okazało się, że po tygodniu liczba nowych przypadków w Bawarii wyraźnie wzrosła ponad tempo narastania w innych landach (Dzień po wyborach ogłoszono, że druga tura odbędzie się jedynie korespondencyjnie.) Spodziewam się, że po 10 maja w Polsce pojawią się liczni nowi chorzy i wśród wyborców, i wśród członków komisji, ale PiS zupełnie się tym nie przejmie. Po trupach do celu, jak mówiono blisko dziesięć lat temu.

Na razie Andrzej Duda jest kiepskim prezydentem. Bardzo słabym, kompletnie niesamodzielnym, dość żenującym jako człowiek, bez żadnych, ale to dosłownie żadnych zasług dla Polski, sprzeniewierzającym się konstytucji, najsłabszym prezydentem, jakiego Polska kiedykolwiek miała – ale jest prezydentem. Jeśli wygra 10 maja w takim stylu, jak wyżej, zostanę sedewakantystą i będę Andrzeja Dudę traktował jak uzurpatora.

W obliczu znacznego zaostrzenia walki z niezależnym sądownictwem, w perspektywie zderzenia rządu PiS z instytucjami Unii Europejskiej, ludzie zastanawiają się, co naprawdę planuje PiS? Po anty-PiSowskiej stronie sporu zdaje się przeważać opinia, że PiS chce podporządkować sobie sądy nie tylko po to, aby nikt nie przeszkadzał im w sprawowaniu rządów według własnego widzimisię i w powiększaniu całkiem prywatnych kont, ale także by móc wsadzać przeciwników politycznych do więzienia, a w ostateczności wręcz sfałszować wybory. W dodatku PiS, wyprowadzając Polskę z europejskiego systemu prawnego, albo zgadza się na możliwy Wypierpol, albo wręcz dąży do Polexitu.

Co innego twierdzi piszący dla Polityki Robert Krasowski. Według Krasowskiego Kaczyński ani nie planuje sfałszowania wyborów, ani aresztowania opozycji, ani wyprowadzenia Polski z Unii. Owszem, Kaczyński chce obalić „impossybilizm prawny”, ale poza tym nie walczy z sądami, ale z sędziowską elitą. Nie walczy z demokracją, ale z elitami lewicowo-liberalnymi, które demokrację zawłaszczyły i próbowały narzucić rozwiązania wbrew woli większości: relokację uchodźców, małżeństwa jednopłciowe, aborcję na życzenie. Kaczyński chce te stare, wyalienowane elity zastąpić elitami nowymi, czującymi ducha Narodu i przez to prawdziwie demokratycznymi. (Nawet jeśli się z tym zgodzić, trzeba przyznać, że zaciąg do nowych elit jest wyjątkowo nieudany, od dyrektorów stadnin koni zaczynając, a na Trybunale Konstytucyjnym i neoKRS kończąc.) Oczywiście nie chce Polexitu, ale nie godzi się, aby pozbawione demokratycznego mandatu brukselskie elity dyktowały Polsce co jest praworządne, a co nie. Te zaś ustąpią, gdy zobaczą determinację Polski.

Michał Kamiński, szczycący się niegdysiejszą znajomością z Kaczyńskim i znajomością Kaczyńskiego, twierdzi we Wprost jeszcze coś innego. Mianowicie Kaczyński miałby się spodziewać przegranej Dudy, więc póki prezydent podpisuje wszystko, co mu każą, Kaczyński szybko chce wziąć tyle władzy, ile zdoła, żeby potem trudniej było mu ją odebrać.

Słyszałem wreszcie opinię czyniącą głównego gracza z pana Zbyszka. Pan Zbyszek miałby wręcz dążyć do przegranej Dudy by ostatecznie wyeliminować go z walki o spadek po Kaczyńskim, a przy okazji powetować sobie upokorzenia spowodowane wetami z 2017. Pan Zbyszek tak zaostrzył spór z sędziami, a na tym tle z Unią Europejską, by zmusić Dudę do grania takimi kartami, jakie mu pan Zbyszek do ręki wkłada, co będzie oznaczać utratę znacznej części głosów w centrum.

Wszystkie te cztery postawy łączy jedno: przekonanie, iż istnieje jakiś plan, który Kaczyński lub pan Zbyszek chcą zrealizować. Ja zaś sądzę, że Kaczyński nie ma żadnego planu. Owszem, kiedyś miał: Chciał przeciwstawić się dominacji i centralistycznym zapędom „starej Europy” kontynentalnej, z jednej strony budując Międzymorze, blok państw „nowej Europy” i państw kandydujących pod przywództwem Polski, o innych interesach ekonomicznych i innej tradycji politycznej, niż „stara Europa”, z drugiej zaś w oparciu o brytyjską splendid isolation. Był to plan niezbyt rozsądny, no ale był. Gdy w 2016 okazało się, że plan ten na obu frontach wziął w łeb – UK zdecydowało o Brexicie, a kraje „nowej Europy” stanowczo wolały jednoczyć się z Europą „starą” niż uznawać przywództwo Polski – Kaczyńskiemu pozostało konsolidowanie władzy dla samej władzy, dla leczenia dawnych traum i czerpania przyjemności z upokarzania przeciwników, co czyni z dużą lubością, ale bez żadnego planu na przyszłość.

Jarosław Kaczyński zawsze dość trzeźwo potrafił analizować aktualny układ sił politycznych w Polsce. Obecnie Zjednoczona Prawica ma tylko niewielką przewagę w Sejmie i żadnych naturalnych sojuszników (nacjonaliści z Konfederacji raczej będą PiS podgryzać od prawej niż go wspierać), a w dodatku formalni koalicjanci Kaczyńskiego, partie Gowina i pana Zbyszka, wyraźnie wzmocnili się kosztem PiSu. Coś im trzeba było dać. Gowinowi, pozującego na „liberała” w obozie rządzącym, Kaczyński dał rezygnację ze wzrostu obciążeń dla przedsiębiorców. Panu Zbyszkowi, nie mogącemu znieść, że jego wola nie jest prawem i upokarzanemu jasno wyrażanym stanowiskiem elit prawniczych odnośnie do kompetencji obecnego ministra, Kaczyński pozwolił jeszcze bardziej przykręcić śrubę sędziom. Ale nie dlatego, że to przybliża Kaczyńskiego do realizacji jakiegoś wielkiego planu, a jedynie dlatego, że w przeciwnym razie władza wymknęłaby mu się z rąk.

Jeśli chodzi o Polexit, to Kaczyński Unii Europejskiej jednocześnie nie rozumie i uważa ją za papierowego tygrysa. Wie, że przynależność do Unii przynosi Polsce gigantyczne korzyści gospodarcze, więc nie planuje Polexitu, ale chciałby mocno rozluźnić gorset zobowiązań krępujących polskie władze. Sądzi przy tym, że nie będzie i Wypierpolu, to znaczy Unia Polski nie wyrzuci, bo to byłby dla „starej Unii” potężny cios wizerunkowy. Poza tym przypuszczam, że Kaczyński wierzy, iż „stara Unia” sama czerpie z polskiej przynależności wielkie korzyści, więc gdyby nas wyrzucili, nie mogli by nas eksploatować.

Jarosław Kaczyński zapewne zdaje sobie sprawę, że TSUE, Komisja Europejska, Komisja Wenecka i inne instytucje europejskie mocno Polskę za ustawę kagańcową potępią. Zagrożą karami finansowymi. Polska będzie się odwoływać. Będą jakieś negocjacje, któryś kraj chwilowo złagodzi swoje stanowisko, bo akurat będzie mu zależeć na głosie Polski w jakiejś innej sprawie, i tak minie rok. A może raczej dwa lub trzy. A kto może przewidzieć, co się będzie działo za trzy lata?

Kaczyński nie docenia jednak siły raz uruchomionych procesów. Jak każdy nieudany demiurg, jak każdy przywódca o rozbuchanych ambicjach i przeceniający własne kompetencje, jest przekonany, że może nad wszystkim panować. Tymczasem nie po raz pierwszy w dziejach może się okazać, że dynamika zdarzeń, dokonane fakty, wypowiedziane słowa, zagrożone i zazębiające się interesy, zaczynają się rządzić własnymi prawami. Bardzo trudno jest kontrolować wielki, złożony system, gdy już puści się go w ruch.

Piszę tu o Jarosławie Kaczyńskim, a przecież PiS ma także innych przywódców. Doprawdy? Andrzej Duda nie ogarnia sytuacji. To typ ministerialnego urzędnika średniego szczebla, w dodatku skoncentrowanego na udowadnianiu samemu sobie, że coś znaczy. Możliwe konsekwencje obecnej polityki PiSu dla międzynarodowej pozycji Polski za lat kilka go przerastają, tak jak przerasta go odpowiedzialność spoczywająca na nim z racji pełnionego urzędu. Pan Zbyszek nie widzi niczego poza swoim chorobliwie rozdętym ego, a dla jego zaspokojenia gotów jest poświęcić wszystko. Mariusz Kamiński to fanatyk, podstarzały hunwejbin-rewolucjonista, dla którego ruch jest wszystkim, cel niczym. Jarosław Gowin – nawet żal wspominać. Człowiek, który ma sporą ogładę, dużo czytał i może nawet coś tam przemyślał, ale wszystko to zmarnował dla, pożal się Boże, kariery i dziś nie reprezentuje już niczego. Antoni Macierewicz? Pisałem gdzie indziej, co o nim myślę. Premier Mateusz Morawiecki? Najtrudniej mi z nich wszystkich go zrozumieć, ale sądzę, że to typ nastawiony na osobistą karierę typu korporacyjnego. W bankowości nie mógł zajść wyżej, niż na szczebel prezesa krajowego banku zależnego od europejskiego giganta,  więc został premierem. Jego jedynymi umiejętnościami zawodowymi, które opanował za to do perfekcji, są wyprowadzanie pieniędzy z kraju i mówienie zawsze tego, co prezesi chcą usłyszeć. Ponieważ kompradorów nikt nie szanuje, podkręca się a to powierzchownym patriotyzmem (tak go wychowano), a to katolicyzmem (w kontrze do ojca?), a to wyolbrzymianiem swoich sukcesów (mafia VATowska) i mniemanych zasług z przeszłości: Pracował kilka miesięcy w Urzędzie ds. Integracji Europejskiej, więc „negocjował umowę akcesyjną”, grał w tenisa stołowego, więc „o mały włos nie wszedł do reprezentacji Polski”, pewnie kiedyś pomógł ojcu przenieść ulotki, więc „kolportował prasę podziemną”, MO go kiedyś postraszyła, więc „miał ciało w sinych pręgach”. Nie sądzę, aby ten człowiek wyobrażał sobie sytuację Polski w horyzoncie dłuższym, niż rok, czyli w takim, w jakim planuje swoją karierę.

Cała reszta tego towarzystwa – mam na myśli posłów i działaczy PiS – to oportuniści i karierowicze, ludzie bez właściwości, plus grupka fanatyków.

Liczy się jedyny człowiek, który potencjalnie mógłby to wszystko ogarnąć i mieć jakąś wizję przyszłości Polski: Jarosław Kaczyński. Ale Jarosław Kaczyński wizje przyszłości już stracił, a w dodatku, najprawdopodobniej ze względów zdrowotnych, znacznie ograniczył swoją aktywność publiczną. Leczy kolano. A sprawy toczą się same z siebie, bez planu i zaczynają się wymykać spod kontroli.

Tego się boję. Bo plan, nawet jeśli złowieszczy, miałby w sobie jakąś racjonalność.

Jeżeli obecna faza walki z uzurpacjami PiSu, pragnącego całkowicie podporządkować sobie sądy, ma jakiekolwiek merytoryczne jądro, to jest nią odpowiedź na pytanie: Czy prezydent może mianować sędziów samodzielnie, według własnego widzimisię?

Odpowiedź brzmi: nie. Według Art. 179 Konstytucji,

Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.

Prezydent może powołać sędziów wyłącznie na wniosek KRS (choć, jak już analizowałem, nie musi powoływać wszystkich osób wskazanych przez KRS – i Lech Kaczyński, i Andrzej Duda korzystali z tego uprawnienia). Nie ma wniosku, nie ma powołania.

A co, jeśli wniosek jest wadliwy? Czy wadliwy wniosek jest wnioskiem, o którym mówi Art. 179 Konstytucji?

Wniosek mógłby być wadliwy co najmniej z dwu powodów:

• Organ występujący jako KRS nie jest tym organem, o którym mowa w Konstytucji, lub też
• KRS sporządziła wniosek w złej wierze, nie kierując się kompetencjami i przymiotami charakteru kandydata, ale jego poglądami politycznymi lub spodziewaną lojalnością partyjną, w ten sposób świadomie wskazując osobę niegodną lub niekompetentną do sprawowania urzędu sędziego.

Można przyjąć, że prezydent nie musi badać prawidłowości wniosku – choć, moim zdaniem, powinien to robić, patrz cytowana wyżej analiza – wobec czego Sąd Najwyższy w niedawnej uchwale trzech izb sformułował kryteria jego oceny. Sąd Najwyższy najwyraźniej stoi na stanowisku, że wniosek wadliwy jest wnioskiem niebyłym. Nie ma tu sporu kompetencyjnego. SN nie kwestionuje prerogatywy prezydenta, a jedynie nakazuje sprawdzić, czy prezydent miał prawo do skorzystania z niej, gdyż jako się rzekło, jeśli nie ma wniosku, to nie ma powołania.

Nawiasem mówiąc, SN starał się zmiękczyć swoje stanowisko twierdząc, że sędziowie powołani na podstawie potencjalnie wadliwych wniosków są sędziami, ale nie powinni orzekać, co jest lekko absurdalne. Daje to jednak podstawy do uznania, w imię niepogłębiana chaosu prawnego, co z kolei jest godne pochwały, wyroków wydanych przez potencjalnie „nieprawidłowych” sędziów za ważne. Wyjątek ten nie odnosi się jedynie do orzeczeń Izby Dyscyplinarnej SN, o której SN orzekł, że nie jest sądem w myśl polskiej Konstytucji i prawa europejskiego.

PiS i osobiście dr Duda stoją na stanowisku przeciwnym: Dokonany przez prezydenta akt powołania na prezydenta jest ostateczny i nie podlega żadnej kontroli, niezależnie od innych okoliczności. W wywiadzie, który ukazał się we Wprost z 3 lutego, znajduje się taki fragment:

Wprost: Część sędziów domaga się ujawnienia list poparcia dla członków KRS. Wyobraźmy sobie hipotetyczną sytuację, że coś z tymi listami jest jednak nie tak. Dla statusu sędziów nie będzie to miało znaczenia?

Prezydent Duda: Nie będzie miało, ponieważ otrzymali oni nominację sędziowską od prezydenta Rzeczypospolitej. Kropka.

Kropka. Andrzej Duda twierdzi, że prezydencka nominacja jest ostateczna, niekwestionowalna, tak jak ostateczne i niekwestionowalne były decyzje monarchy absolutnego, nawet gdyby później miało się okazać, że wniosek, bez którego do nominacji nie mogłoby dojść, był wadliwy, co dr Duda – hipotetycznie? – dopuszcza. Według Dudy prezydencki akt nominacji usuwa wszystkie możliwe nieprawidłowości.

Nawet jeśli prezydent sam zdawał sobie sprawę z istnienia wątpliwości odnośnie do wniosku? Nawet jeśli nie było żadnego wniosku?!

Pogląd, że prezydenckie powołania na urząd sędziego nie mogą podlegać żadnej kontroli, jest nie do utrzymania. W ten sposób prezydent mógłby powołać kogokolwiek, nawet bez wniosku KRS, i nie dałoby się tego zakwestionować. Prezydent nie sprawuje władzy absolutnej i nie stoi ponad prawem.

Rozumiem psychologiczne powody, dla których Duda utrzymuje, że jego postanowienia nie mogą podlegać kontroli. Otóż Kaczyński całkowicie odsunął go od podejmowania jakichkolwiek merytorycznych decyzji. Duda nie ma wpływu ani na politykę krajową, ani na zagraniczną, ani na siły zbrojne, ani nawet na nominacje na różne stanowiska. Nic. Może jedynie decydować do którego ośrodka pojedzie na narty i może sprawować swoje „monarsze” prerogatywy osobiste, opisane w Art. 144 ust. 3 Konstytucji, w tym powoływanie sędziów. Broni więc swoich uprawnień jak niepodległości, choć w zakresie powoływania sędziów jest ograniczony przez Art. 179, czego już nie chce zauważyć.

Duda jest podobno także wściekły na sędziów: Myślał, że skoro zawetował dwie ustawy pana Zbyszka, sędziowie uznają go za swojego obrońcę, a tymczasem go krytykują. Duda nie chce pamiętać, że zawetował tylko dwie z trzech ustaw sądowych, po czym „wynegocjował” z Kaczyńskim ustawy, które z punktu widzenia sędziów niczym nie różniły się od tych zawetowanych. Sejm dodatkowo znacznie je zaostrzył w porównaniu z prezydenckimi projektami. Jedyna różnica polegała na tym, że pewne uprawnienia, które chciał przypisać sobie pan Zbyszek, przypadły Dudzie. Płynie stąd wniosek, że dr Duda wcale nie walczył o sędziów i sądy, a tylko o swoją osobistą pozycję wobec pana Zbyszka.

Nawiasem mówiąc, reakcja Dudy na pytanie o „hipotetyczne nieprawidłowości” na listach poparcia do KRS świadczy o tym, że z tymi listami jest coś cholernie nie w porządku. Czego zresztą wszyscy już się domyślają. Sądzę, że na listach tych brakuje podpisów sędziów, co czyni neoKRS nieważną nawet w świetle uchwalonego przez PiS prawa. A w takim wypadku wszystkie akty wydawane przez neoKRS, w tym nominacje sędziowskie, są nieważne.

(Edytowałem po przeczytaniu wywiadu z Andrzejem Dudą.)

Prezydencka kampania wyborcza rozkręca się w cieniu kolejnego etapu sporu o kontrolę nad sądami. I mniejsza nawet o to, kto i dlaczego ten spór postanowił eskalować. Jedni twierdzą, że jest to element przemyślanej strategii Jarosława Kaczyńskiego, mającej doprowadzić do Polexitu, zwanego także wypierpolem; co mogłoby się stać z Polską po (funkcjonalnym) opuszczeniu Unii Europejskiej, nie ma dla Kaczyńskiego żadnego znaczenia. Ja sądzę, że o żadnej przemyślanej strategii nie ma mowy, a ustawa kagańcowa jest wprowadzana żeby zaspokoić chore ambicje pana Zbyszka, patologicznego narcyza i megalomana, który nie może znieść, że choć jest Ministrem Sprawiedliwości, są sędziowie, którzy mają czelność mu się przeciwstawić. Pan Zbyszek wykorzystał to, że leczący kolano (kolano?) Jarosław Kaczyński znacznie ograniczył swój udział w życiu publicznym i nie jest już w stanie wszystkiego bezpośrednio kontrolować – a gdy mleko się rozlało, cały PiS i okolice, wraz z Kaczyńskim i Gowinem, stanęli za panem Zbyszkiem murem dobrze wiedząc, że wszelkie oznaki dezintegracji obozu władzy znacznie zmniejszają szanse wyborcze dr. Dudy. Zmiana w Pałacu Prezydenckim oznaczałaby nie tylko trudności w rządzeniu, ale także zagrożenie procesami dla przywódców PiS. I dlatego nie ma znaczenia, kto do obecnego zaostrzenia doprowadził, bo cały PiS mówi dzisiaj jednym głosem. Nawet, jeśli niektórzy czują się do tego przymuszeni.

Sam Andrzej Duda nie dość, że popiera działania represyjne wobec sędziów, to robi to z niezwykłą ochotą i zaangażowaniem, uderzając we frazy o czyszczeniu polskiego domu i wzywając na pomoc górników, co brzmi jeśli nie proto-faszystowsko, to co najmniej przypomina najgorsze czasy PRLu. Widać, jaki Duda i jego sztabowcy mają pomysł na kampanię wyborczą. Twardzi, ideowi zwolennicy PiS na pewno zagłosują na Dudę. Na Dudę zagłosują też wyborcy z mniejszych miejscowości, bo choć ani PiS, ani Duda poza rozdawnictwem socjalnym nie zrobili nic, literalnie nic, aby poprawić położenie mieszkańców Polski poza dużymi miastami, a obiektywnie je nawet pogorszyli (finansowe głodzenie samorządów, likwidacja gimnazjów, zamykanie małych szpitali, obsadzanie wszystkich urzędów, do których mają dostęp, krewnymi i znajomymi PiSowskich królików, a więc utrwalanie władzy lokalnych koterii), zrobili bardzo dużo, aby dowartościować ich w warstwie symbolicznej. Nikt inny nie jeździł po małych miejscowościach i nie mówił ludziom „wy jesteście solą ziemi, jesteście wspaniali tacy, jacy jesteście, nie musicie się zmieniać, byleście na nas zagłosowali”. Ostatnie wybory do sejmików wojewódzkich, europejskie i parlamentarne pokazały, że PiS wygrywa dzięki prowincji. Na te głosy liczy także Andrzej Duda i zapewne je zdobędzie. Problem w tym, że na wybory prezydenckie może tych głosów być zbyt mało – w wyborach parlamentarnych 43,6% mogły dać bezwzględną większość (choć mniejszą, niż w 2015, gdy PiS zdobył 37,6% – to są idiosynkrazje obowiązującej w Polsce ordynacji), a w wyborach prezydenckich trzeba mieć ponad 50%.

Trzeba poszerzyć bazę wyborczą. Dawniej mówiło się, że trzeba walczyć o centrum. Z tego powodu Kaczyński na czas kampanii wyborczych łagodniał, chował do szafy Macierewicza i ciepło wyrażał się a to o Edwardzie Gierku, a to o niektórych współczesnych przywódcach lewicy. Duda z kolei w 2015 prezentował się jako kandydat młody, dynamiczny, cywilizowany, znający języki, pokazywał się w towarzystwie eleganckiej żony i ładnej córki. A żona była nauczycielką w świetnym liceum i córką znanego poety, córka studiowała prawo na UJ.

Dzisiaj – nic z tych rzeczy. Duda jest na tyle przytomny, że wie, iż on sam i cały PiS zrazili do siebie centrum, więc nie ma sensu walczyć o jego głosy. Nie ma mowy o wypowiedziach koncyliacyjnych, łagodzących, wyciszających konflikty, wzywających do jedności rozumianej w duchu konsensusu, nie zaś jako kapitulacja anty-PiSu przed PiSem. Głosów trzeba szukać gdzie indziej. Wybory raczej nie rozstrzygną się w pierwszej turze, trzeba myśleć o drugiej. A tam, po pierwsze, można liczyć na demobilizację anty-PiSu: dla wyborców lewicowych kandydaci lokujący się bliżej centrum mogą okazać się zbyt prawicowi, z kolei dla wyborców centrowych możliwi kandydaci lewicowi mogą wydać się zbyt lewicowi. W jednym i drugim wypadku część wyborców anty-PiS może w drugiej turze strzelić focha i zostać w domu, co zwiększy względne znaczenie zmobilizowanych wyborców Dudy. PiS w sposób najzupełniej oczywisty liczy na taki scenariusz, więc wyborcy anty-PiSu – i ci z lewej, i ci z prawej – muszą zacisnąć zęby i zagłosować w drugiej turze na nie-Dudę, bo to naprawdę będzie walka ze Złem.

Po drugie, Duda liczy na głosy ultra-prawicowców, religijnych fundamentalistów, nacjonalistów i faszystów. I właśnie dlatego Duda tak ostro wypowiada się przeciwko sędziom, przeciwko elitom i przeciwko Unii Europejskiej. Duda liczy, że przy demobilizacji anty-PiSu, zwycięży w drugiej turze dzięki głosom ideowych zwolenników, dzięki symbolicznie dowartościowanej prowincji i dzięki antyeuropejskim nacjonalistom. Anty-PiS, zbrzydzony zbyt prawicowym lub zbyt lewicowym kandydatem w drugiej turze, powinien się dobrze zastanowić, czy warto zachować swoją ideową czystość za cenę oddania jeszcze większego wpływu na rządy ksenofobom, społecznym reakcjonistom i faszystom.

W tym roku Andrzej Duda nie będzie już mógł się przedstawiać jako kandydat antystablishmentowy, występujący przeciwko wypranemu z pomysłów, zmęczonemu samym sobą obozowi władzy. Przeciwnie, za Dudą, a zwłaszcza przeciwko Dudzie, stać będą wszystkie dokonania PiSu i osobiste dokonania Dudy jako prezydenta. To z nich powinien być w wyborach rozliczany. Gdybym miał wymienić najważniejsze osiągnięcia prezydentury Andrzeja Dudy, to poza bezwolnym podpisywaniem wszystkiego, co mu posłańcy Kaczyńskiego podsuwają, nocnymi czatami z Leśnym Ruchadłem i mniejszymi lub większymi wizerunkowymi wpadkami za granicą (zobacz także tutaj), wymieniłbym trzy rzeczy:

1. Ułaskawienie przestępców z CBA,
2. Zaprzysiężenie w środku nocy dublerów do Trybunału Konstytucyjnego,
3. Promowanie piękna naszego kraju poprzez regularne wizyty w ośrodkach narciarskich i odwiedzenie wszystkich 380 powiatów.

Za to ostatnie Andrzejowi Dudzie należy się złota Odznaka Krajoznawcza PTTK. I nic więcej.

Niewiele osób jest chyba w stanie śledzić od strony prawnej zawiłości związane z najnowszą PiSowską próbą zniewolenia Sądu Najwyższego. Jutro – w czwartek, 23 stycznia – SN w składzie trzech izb miał orzec, czy osoby wskazane prezydentowi przez neo-KRS do powołania na stanowiska sędziowskie mogą orzekać. SN miał tu odpowiedzieć na pytania prawne zadane przez jeden z Sądów Apelacyjnych, a jest przy tym – jak twierdzi sam SN – związany wyrokiem TSUE, który zobowiązał go do takiego rozstrzygnięcia. Chcąc zablokować to posiedzenie, marszałek Witek wystąpiła do obsadzonego obecnie w całości przez PiS Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, choć wedle ekspertów żadnego sporu kompetencyjnego tu nie ma. Mgr Julia „Wolfgangowa” Przyłębska, uważana przez PiS za prezeskę TK, ogłosiła, że posiedzenie SN zostaje zawieszone. W odpowiedzi rzecznik SN stwierdził, że posiedzenie nie jest zawieszone, a SN na jutrzejszym posiedzeniu sam rozstrzygnie, jak ma się zachować wobec wniosku do TK.

Sądzę, że SN postanowi jutro zignorować wniosek do TK i oświadczenie Przyłębskiej i że bardzo dobrze to uzasadni. PiS oczywiście tego nie uzna, a sprzyjający PiS prawnicy uzasadnią to stanowisko równie elokwentnie. W konsekwencji SN i większość polskich sędziów uzna, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w myśl prawa europejskiego, ale pan Zbyszek, sama Izba Dyscyplinarna i cały PiS będą twierdzili inaczej i będą próbowali karać niepokornych sędziów. Ci wyroków Izby Dyscyplinarnej nie będą uznawać i chaos, jaki już panuje w polskim sądownictwie, jedynie się pogłębi.

A chaos i tak już jest wielki: Strony już kwestionują niekorzystne dla siebie wyroki twierdząc, że skoro w składzie orzekającym byli sędziowie powołani na wniosek neo-KRS, sąd był nieprawidłowo obsadzony i wyrok jest wobec tego nieważny. Za chwilę to samo zaczną robić sądy europejskie, jeśli niekorzystne wyroki będą dotyczyć ich obywateli. Za chwilę już zupełnie nie będzie wiadomo, kto w Polsce jest sędzią, a kto tylko uważa, że sędzią jest i które wyroki obowiązują, a które nie. I nie mówimy o jakichś sprawach politycznych, ale o banalnych (choć niezwykle istotnych dla zaangażowanych osób) sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych.

Całkowitą odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi PiS, który, żeby przełamać „imposybilizm prawny” uniemożliwiający mu autorytarne, całkowicie woluntarystyczne i wolne od wszelkiej odpowiedzialności sprawowanie władzy, postanowił złamać zasady rządów prawa i trójpodziału władz i podporządkować sobie sądy. PiS twierdzi coś wręcz przeciwnego, mianowicie, że za chaos odpowiada „kasta”, która nie chce podporządkować się woli sejmowej większości. To nieprawda: rządy większości nieliczącej się z prawem, w tym z prawem europejskim i nierespektujące praw mniejszości to dyktatura, niedemokratyczna w dokładnie ten sam sposób i w tym samym sensie, jak niedemokratyczna była „dyktatura proletariatu”, system ustrojowy PRLu, na którym PiS się coraz wyraźniej wzoruje.

Dodatkową konsekwencją jest narastające przekonanie, że prawo nie jest emanacją jakichś wyższych, uniwersalnych zasad, a jedynie emanacją woli rządzącej większości. To również jest PRLowsko-bolszewicka zasada. Z woli PiSu gotowego zrobić (prawie?) wszystko, żeby utrzymać władzę, cywilizacyjnie wracamy do czasów, jak się wydawało, minionych.

Na zakończenie przypomnę, że podobna sprawa już miała miejsce.  Gdy pod koniec 2015 Sejm miał wybierać sędziów-dublerów do TK, Trybunał Konstytucyjny – nie jednoosobowo, ale w składzie jedenastoosobowym – wydał postanowienie o zabezpieczeniu postępowania, zakazujące Sejmowi dokonania wyboru sędziów TK do czasu rozstrzygnięcia przez sam TK, czy nowelizacja ustawy o TK uchwalona pod koniec kadencji PO była zgodna z konstytucją. Marszałek Kuchciński to postanowienie zignorował, a oczywiście znaleźli się prawnicy, którzy argumentowali, że TK w ogóle takiego postanowienia nie miał prawa wydać. Dziś mgr Przyłębska ogłosiła, że postępowanie przed SN jest zawieszone, ale SN zapewne to postanowienie zignoruje. Kto mieczem wojuje, od miecza ginie.

Marian Banaś, dziś z nominacji PiS nieusuwalny prezes NIK, a poprzednio minister i wiceminister finansów w rządzie PiS, szef Krajowej Administracji Skarbowej, a jeszcze wcześniej działacz podziemnej Solidarności, ponoć zasłużony, oskarżany jest o bliskie kontakty z gangsterami, którzy w wynajmowanej od Banasia kamienicy urządzili dom publiczny, dalej, o zaniżanie swoich zobowiązań podatkowych z tytułu dochodów z wynajmu tejże kamienicy, o poświadczenie nieprawdy w oświadczeniach majątkowych, o dziwne przepływy finansowe pomiędzy nim a rzeczonymi gangsterami, o to, że wszedł w posiadanie cennych nieruchomości w sposób co najmniej niejasny, a wreszcie o tolerowanie działania mafii VATowskiej złożonej z podległych sobie urzędników Ministerstwa Finansów, którzy mieli zajmować się tropieniem oszustw przy płaceniu tego podatku. Część z tych zarzutów pojawiła się jeszcze przed wyborami parlamentarnymi, kolejne stawiane są dopiero teraz. Ciekawe, co jeszcze usłyszymy? We wrześniu, gdy pojawiły się pierwsze zarzuty, prominentni działacze PiS zaświadczali o kryształowej uczciwości Mariana Banasia, a przed głosowaniem zatwierdzającym Banasia na stanowisku prezesa NIK, gdy jeden z posłów Platformy dopytywał się o jego oświadczenia majątkowe, marszałek Witek odebrała temu posłowi głos. PiS usilnie starał się wyciszyć sprawę Banasia w końcówce kampanii wyborczej, ale teraz nabrzmiała ona tak bardzo, pośrednio zagrażając reelekcji dr. Dudy, że PiS postanowił się Banasia pozbyć. Oto wczoraj Jarosław Kaczyński i szef spec-służb, Mariusz Kamiński, ułaskawiony przez dr. Dudę przestępca, wezwali Mariana Banasia na Nowogrodzką i wprost zażądali od niego dymisji, jako że usunięcie go z urzędu byłoby bardzo trudne, praktycznie niemożliwe przed wyborami prezydenckimi.

Dziś Marian Banaś odmówił Jarosławowi Kaczyńskiemu! Zaprzecza wszystkim zarzutom i ze stanowiska nie chce zrezygnować.

To dobrze, że prokuratura i ewentualnie niezawisły sąd zajmą się sprawą moich oświadczeń majątkowych i skrupulatnie wyjaśnią wszystkie wątpliwości

oświadcza Marian Banaś.

Marian Banaś nie jest głupi. Wie, że aby go usunąć, trzeba go wpierw prawomocnie skazać, a do tego droga jest bardzo długa. W tym czasie jako prezes NIK może się bronić, na przykład wszczynając kontrole majątkowe poszczególnych ministrów, a zwłaszcza samego premiera Morawieckiego. W sytuacji gardłowej Banaś mógłby dostarczyć mediom kilka filmów z prywatnej wideoteki gangsterów; nie wątpię, że gangsterzy taką wideotekę mają, a kto z polityków i innych prominentów biznesowych lub kościelnych odwiedzał kamienicę Banasia, musi mieć teraz niezłego pietra. Przywódcy PiS też wiedzą, że Banaś mógłby to zrobić, więc, jak sądzę, będą z nim postępować raczej delikatnie, ale przyparci do muru, zakują Banasia w kajdany na długie lata. Co innego, gdyby Banaś dał się namówić – a PiS najwyraźniej nadal chce go namawiać – i sam zrezygnował z funkcji. Jednak wtedy, po pierwsze, Banaś nie mógłby już szantażować PiSu legalnymi kontrolami przeprowadzanymi przez NIK. Po drugie, teraz PiS z pewnością obiecuje Banasiowi łagodne traktowanie, ale ta partia nigdy nie dotrzymuje słowa: gdyby Banaś zrezygnował, a tym samym stracił immunitet, PiS zapewne kazałby go aresztować, aby uniemożliwić mu uruchomienie prywatnej wideoteki, a potem by się zobaczyło, czy skazać Banasia na rok w zawieszeniu, czy na dziesięć lat bezwzględnej odsiadki w celi z recydywistami mającymi porachunki z Banasiowymi gangsterami.

Marian Banaś wszystko to wie i dlatego nie sądzę, aby dobrowolnie zrzekł się urzędu.

PiS buńczucznie zapowiada, że w sprawie Banasia ma „plan B”. Zdaje się, że chodzi o zmianę konstytucji, pozwalającą na usunięcie prezesa NIK kwalifikowaną większością głosów.

Opozycja, której głosy byłyby niezbędne do zmiany konstytucji, już zapowiedziała, że nie przyłoży do tego ręki. I bardzo dobrze! Po pierwsze, upublicznianie sprawy Banasia uświadamia, jak chorą, skorumpowaną i szkodliwą partią jest PiS, który Banasia do władzy wyniósł. Niech PiS teraz sam pije piwo, które nawarzył. Po drugie, konstytucja to jest poważny dokument i nie powinno jej się zmieniać w celu rozwiązania doraźnego problemu. Zmiana „dla Banasia” byłaby niedobrym precedensem, który później można by wykorzystywać do usuwania innych, tym razem uczciwych, ale niewygodnych dla władzy urzędników. Wreszcie gdyby nawet zmieniono konstytucję, to czy Banaś nie mógłby się aby bronić zasadą niedziałania prawa wstecz? Owszem, następnych prezesów NIK można by odwoływać kwalifikowaną większością, ale czy Banasia nie obowiązywałyby zasady istniejące w momencie wyboru go na obecne stanowisko?

Ale znacznie ciekawsza od losów samego Mariana Banasia i jego walki z PiS (nie o pryncypia, ale o ratowanie własnego tyłka) jest rola służb specjalnych w tym nieszczęsnym zdarzeniu. Dlaczego CBA potrzebowała wielu długich miesięcy do sprawdzenia oświadczeń majątkowych Banasia? Dlaczego ABW nie ostrzegła premiera, marszałek Sejmu, a nawet prezesa PiS, że Banaś ma kontakty z gangsterami, co z miejsca powinno uniemożliwić dopuszczenie go do tajemnic państwowych? Widzę trzy możliwości:

1. Nasze służby specjalne są całkowicie nieudolne, co mogłoby wynikać z czystek kadrowych, z zastąpienia profesjonalistów przez ideologicznych hunwejbinów i chłopców chcących się pobawić w policjantów i złodziei.
2. Nasze służby specjalne wszystko o Banasiu wiedziały, a nawet poinformowały kogo trzeba, w szczególności Kaczyńskiego, ten jednak ostrzeżenia służb zignorował, bo chciał mieć na stanowisku szefa NIK kogoś, na kogo miałby haki.
3. Nasze służby specjalne wszystko o Banasiu wiedziały – a więc, co ważne, wiedział to Mariusz Kamiński! –  ale to zataiły, bo prowadzą jakąś swoją grę, a może nawet chcą przejąc kontrolę nad najważniejszymi agendami państwa, czyli zrobić to, o co PiS oskarżał dawniej WSI.

Sam nie wiem, która z tych możliwości jest gorsza.

W dodatku pod tym dywanem mogą się czaić jeszcze jakieś inne buldogi. Niejasna jest na przykład rola pana Zbyszka. Po pierwsze, nominowani przez pana Zbyszka wiceprezesi krakowskiego Sądu Okręgowego utajnili część akt sądowych Banasia na 70 lat. Po drugie, syn Mariana Banasia pracuje na stanowisku pełnomocnika zarządu drugiego do do wielkości na polskim rynku banku, Pekao SA, którym – do dzisiaj! – kierował kolega i zaufany człowiek pana Zbyszka. Po trzecie, CBA – ale to jest już raczej domena Mariusza Kamińskiego, nie pana Zbyszka – utajnia swój raport z analizy oświadczeń majątkowych Banasia i nie chce go udostępnić opinii publicznej.

Będzie się działo. Tak czy siak, PiS, który szedł do władzy pod hasłami dobrej zmiany, w tym ukrócenia kolesiostwa i wprowadzenia przejrzystości w podejmowaniu decyzji, z niezrozumiałych dla mnie powodów – zapewne jest to splot nieudolności, nieposkromionej żądzy władzy i organicznej wręcz niezdolności do poddania się jakiejkolwiek krytyce, do wysłuchania zastrzeżeń opozycji, nawet tych uzasadnionych i nienapastliwych – wpędził się w aferę, w której roi się od nieuczciwych polityków, brutalnych gangsterów i służb specjalnych. Brawo, wy. W dodatku nie widać, aby było z tej afery jakieś dobre wyjście.

No, chyba że prezes Banaś ulegnie jakiemuś wypadkowi. Boże, uchowaj.

Mam nadzieję, że to zdjęcie nie raz będzie przypominane dr. Dudzie w czasie kampanii na rzecz jego reelekcji.