Trochę przykro

Wielki Piątek. Na Mezzo stosownie Pasja wg św. Mateusza Bacha, Ensemble Pygmalion, dyryguje Raphaël Pichon. Nagranie z 2016, oglądałem trzeci lub czwarty raz, ale oderwać się od tego nie sposób. O samej Pasji nie ma co pisać, jeden z największych szczytów europejskiej muzyki, setki stron na ten temat napisano. Ale to wykonanie jest znakomite, wybitne. Pichon to nowa gwiazda europejskiej dyrygentury, następca Marca Minkowskiego. Nawet się na niego zewnętrznie trochę stylizuje, ale go nie małpuje. Minkowski, jak kiedyś pisałem, dyryguje rękoma, łokciem, barkiem, biodrem, a Pichon tym wszystkim oraz brwiami. Serio. I dzięki temu sprawuje absolutną, totalną kontrolę nad swoim zespołem.

Skończyło się, więc sprawdzam, czy nie ma gdzieś czegoś interesującego. Jest! Na TVP Kultura Pasja wg św Jana, dyryguje Marcin Świątkiewicz, nagranie z 2020, zarejestrowane w Kościele Pokoju w Świdnicy. Niestety nie wiem, kto gra i śpiewa. Świątkiewicz elegancko dyryguje – przysiągłbym – od pozytywu, co jest o tyle dziwne, że to jest klawesynista. Wykonanie ascetyczne, z orkiestrą zredukowaną do absolutnego minimum i bez osobnego chóru: soliści tworzą chór. Historycy muzyki twierdzą, że tak było. Bacha nie było stać ani na zatrudnienie dużej orkiestry, ani tym bardziej wielu śpiewaków. Mendelssohn, który odkrył kompletnie zapomnianego Bacha, narzucił styl wykonawczy z wielką orkiestrą i przytłaczającym chórem, ale to raczej odzwierciedlało siłę i aspiracje ówczesnych Niemiec, niż to, jak ta muzyka „naprawdę”, w oryginalnym wykonaniu brzmiała. W takiej ascetycznej formule wystawiał ją ze świetnym skutkiem na przykład wspomniany wyżej Marc Minkowski. Pichon jest gdzieś po środku: orkiestra i chór są rozbudowane, ale nie monstrualne, nie ma osobnych solistów – partie solowe śpiewają członkowie chóru.

No więc posłuchałem tego wykonania ze Świdnicy, mniej więcej od połowy. Nie spodziewałem się cudów, ale w porównaniu z Ensemble Pygmalion (nb, Pasję wg św. Jana też wykonywali) to polskie wykonanie brzmi pół-amatorsko. Muzyka jest wielka, wybitna, oszałamiająca, ale poziom wykonawczy… Zrobiło mi się trochę trochę przykro.